آیا ژلاتین حیوانی در پاستیل و داروهای خوراکی حلال است؟
بحث ژلاتین حیوانی در محصولات پرمصرف مثل پاستیل و داروهای خوراکی با نزدیک شدن به شروع سال جدید میلادی ۲۰۲۶ دوباره حساس شده و فعالان صنایع غذایی، کشاورزی، بسته بندی و حتی صادرکنندگان را درگیر کرده است. منبع ژلاتین، روش استخراج و نحوه تبدیل آن به خوراکی حلال عوامل اصلی این اختلاف هستند.
منبع ژلاتین حیوانی در پاستیل و دارو چیست؟
ژلاتین معمولاً از پوست و استخوان گاو یا خوک استخراج می شود. تولیدکنندگان پاستیل و شرکت های دارویی برای شفافیت بیشتر، روی برچسب ها منبع ژلاتین را اعلام می کنند، اما بخشی از محصولات بازار فاقد چنین شفافیتی هستند. همین مسئله باعث نگرانی مصرف کنندگان مذهبی شده و اهمیت بررسی ” خوراکی حلال” را افزایش داده است.
چرا حکم ژلاتین این قدر اختلاف دارد؟
کارشناسان صنایع غذایی توضیح می دهند که حکم ژلاتین به منبع آن بستگی دارد:
ژلاتین خوکی طبق همه مراجع «حرام» است.
ژلاتین گاوی اگر از حیوان ذبح شرعی باشد «حلال» محسوب می شود.
درباره ژلاتین حاصل از حیوان غیرذبح شده اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی مراجع فرایند شیمیایی تبدیل کلاژن به ژلاتین را موجب «استحاله» می دانند و برخی نه.
وضعیت داروهای خوراکی چگونه است؟
کپسول های ژلاتینی بیشتر از هر محصولی حساسیت ایجاد کرده اند. براساس پیام تأیید شده مسئول فنی داروساز، برخی کپسول های بازار از ژلاتین بزغاله و گاو تولید می شوند، اما بخش دیگری منشأ نامشخص دارند. او تأکید کرده که از ژانویه ۲۰۲۶ قرار است بسیاری از واردکنندگان اطلاعات منشأ ژلاتین را روی بسته درج کنند؛ رویدادی که شفافیت بازار را بالا می برد.
چه زمانی ژلاتین حیوانی حلال محسوب می شود؟
اطلاعات فنی نشان می دهد سه شرط اصلی برای خوراکی حلال بودن ژلاتین حیوانی وجود دارد:
منشأ حیوان مشخص باشد و ترجیحاً اسناد ذبح شرعی همراه محموله دیده شود.
فرایند هیدرولیز و تصفیه به طور کامل ثبت و قابل ردیابی باشد.
آزمایشگاه معتبر منبع ژلاتین و ناخالصی ها را تأیید کند.
اداره غذا و داروی ایران در دستورالعمل سال های گذشته خود نیز روی لزوم «ردیابی منبع ژلاتین» تأکید کرده است.
این موضوع چگونه بر تولیدکنندگان و صادرکنندگان اثر می گذارد؟
تولیدکنندگان پاستیل، دارو و مکمل های خوراکی با افزایش کنترل های کیفی رو به رو هستند. صادرکنندگان نیز برای ورود به بازارهای عربی و مالزیایی به گواهی های معتبر نیاز دارند. برخی بسته بندی های داخلی در سال گذشته به دلیل «عدم درج منبع ژلاتین» از صادرات بازماندند و این تجربه به تولیدکنندگان نشان داد که عدم شفافیت هزینه زا است.
جمع بندی
با افزایش نظارت و رشد تقاضای بازارهای خارجی، شفافیت درباره ژلاتین حیوانی اهمیت بیشتری یافته است. برای تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان تحقیقاتی، دانستن منبع ژلاتین و اسناد آن ضروری است. هرچند بخشی از بازار همچنان مبهم است، ولی روند شفاف سازی از ابتدای ۲۰۲۶ شدت می گیرد و کیفیت تصمیم گیری را بهتر می کند.
